Zadania realizowane z budżetu państwa

ZREALIZOWANY PROJEKT:

Archidiecezja Warmińska realizowała zadanie publiczne pod tytułem „Badania architektoniczne oraz badania uzupełniające konserwatorskie obiektów wchodzących w skład Zespołu Dworsko – Pałacowego w Smolajnach” współfinansowane ze środków finansowych Powiatu Olsztyńskiego w ramach umowy nr 102/2021 z dnia 23.06.2021 r.


 

W 2021 r. Archiwum Archidiecezji Warmińskiej, dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, w ramach programu „Infrastruktura kultury”, zrealizowało projekt: Wyposażenie Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie

Wartość dofinansowania 80.000 zł, a całkowita wartość 100.000 zł.

Zadanie polegało na wyposażeniu Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w urządzenia służące prowadzeniu działalności kulturalnej, archiwalnej, opracowaniu i prezentacji zbiorów.

W ramach zadania został zakupiony skaner, komputery z oprogramowaniem i nagłośnienie.

Archiwum Archidiecezji Warmińskiej istnieje od 1243 r. Posiada bardzo bogate zbiory, obejmujące dokumenty od średniowiecza po czasy współczesne. Siedziba została zbudowana w latach 1973-1977 i wówczas wyposażono ją w podstawowy sprzęt, stosownie do tamtych potrzeb i możliwości.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kulturypaństwowego funduszu celowego


Prace remontowe i konserwatorskie przy grobie Ks. Władysława Świtalskiego i otaczającym go Cmentarzu.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.


Listy dawnej Warmii

Zadanie publiczne “Konserwacja archiwalnych akt Archidiecezji Warmińskiej” jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych

Link do prezentacji: https://www.youtube.com/watch?v=KRIqB56bCoc

            Archiwum Archidiecezji Warmińskiej realizuje różne programy mające na celu zabezpieczenie przechowywanej spuścizny, stanowiącej nieocenione dziedzictwo kulturowe i intelektualne historycznej Warmii. W swoich zbiorach przechowuje akta kancelarii biskupiej od początku XVI w., podobnie protokoły powizytacyjne, księgi metrykalne, dokumenty pergaminowe i bardzo obszerną korespondencję od końca XV w. Ta ostatnia liczy prawie 200 tomów, co – zakładając, że w jednym znajduje się około 300 listów – daje imponującą liczbę prawie 60 tys. Jest to zasób, którym może pochwalić się niewiele archiwów w Polsce. Wśród najcenniejszej korespondencji są różne pisma i listy królów polskich oraz najwyższych urzędników dworu królewskiego (kanclerzy, marszałków, hetmanów, referendarzy, pisarzy polnych), księcia pruskiego (od 1701 r. króla), prymasów Polski i biskupów z wielu diecezji, a także rodzin magnacki i szlacheckich. Zostały sporządzone w różnych językach; dominuje łaciński, ale też spotykamy korespondencję w niemieckim, włoskim, francuskim i – oczywiście – polskim. Dotyczą spraw o randze dyplomatycznej oraz relacji międzysąsiedzkich, rodzinnych, prywatnych.

                 Do zadania, na które finansowanie pozyskano w 2021 r. od Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, wytypowano osiem jednostek z zespołu akt, w którym zebrano listy różnych osób, kierowane do Warmińskiej Kapituły Katedralnej we Fromborku w latach 1698–1735. Większość tego okresu przypada na III wojnę północną, w której wojska szwedzkie zaatakowały Polskę i dokonały wielkich spustoszeń na Warmii. W poddanej konserwacji korespondencji są liczne pisma dotyczące płaconych wówczas kontrybucji i innym daninom na utrzymanie wojska. Dwa listy zostały sygnowane przez króla Augusta II (jeden po polsku), ale spotykamy też pisma referendarzy koronnych i kanclerzy czy marszałka generalnego ziem pruskich. Ewenementem jest list generała Poczt Pruskich (czyli poczmistrza polskiej poczty królewskiej) z Gdańska, Wawrzyńca de Sardy. Spotykamy też burgrabiów fromborskiego i pieniężeńskiego (z pieczęcią miasta Pieniężna). Jeden z tomów obejmuje korespondencję kanonika fromborskiego Ludwika Fantoniego juniora, który uchodził za doskonałego znawcę prawa kanonicznego i w latach 1697–1737 przebywał w Rzymie, gdzie bronił praw Warmii – jej niezależności i specyficznego statusu w ówczesnej Rzeczypospolitej.

            Nietypowy jest też tom z korespondencją biskupa Krzysztofa Jana Andrzeja Szembeka, choć jego listy pojawiają się także w innych poszytach. Pełnił najpierw urząd ordynariusza diecezji chełmskiej (1713–1719), potem przemyskiej i od 1724 r. warmińskiej. Tu na szczególną uwagę zasługują listy związane z jego nominacją na Warmię. W tej sprawie pismo do króla Augusta II wysłała Kapituła. Jest list w sprawie rezygnacji z kanonikatu przez Dominika Sienińskiego, by godność tę mógł objąć Szembek, co było warunkiem uzyskania nominacji na biskupstwo warmińskie. Czasem tytułowano go: „Wysoko urodzony Graffie i Wysoko wysłowiony Mości Panie Biskupie”.

           Dokładne zbadanie treści listów jest możliwe teraz, po przeprowadzonej konserwacji. Wcześniej były w stanie posuniętej destrukcji wskutek złych warunków przechowywania w czasie i po II wojnie światowej. Dopiero po zbudowaniu nowego gmachu w Olsztynie w 1977 r. można je było zabezpieczyć, a obecnie także w większym zakresie udostępnić czytelnikom. A ten krótki przegląd zawartości wskazuje, że są niezwykle bogate w treść. Wiele z nich ma zachowane pieczęcie lakowe i opłatkowe. Zostały sporządzone na różnych rodzajach papieru i zawierają wiele znaków wodnych. Są zatem niezwykle cennym skarbem spuścizny intelektualnej i kulturowej Warmii, niepowtarzalnym w treści i formie.

***

            Program konserwatorski objął dokumentację opisową i fotograficzną stanu zachowania, dezynfekcję, badanie pH papieru, oczyszczenie z zabrudzeń, demontaż opraw i rozdzielenie bloku ksiąg na pojedyncze karty i ich pełną konserwację (kąpiel, wzmocnienie struktury, podklejanie bibułką japońską), uformowanie kart w składki oraz odtworzenie ich oryginalnego szycia i bloków ksiąg, rekonstrukcje opraw, dokumentację powykonawczą oraz wykonanie opakowań ochronnych.